Terug naar produktinfo

* Armand van Ommeren in audio-muziek.nl, oktober 2004

Opgevouwen aanrecht?

De Synergie van Terrazzo Art Fidelity

En op de plaats van de gootsteen zit de woofer, daar waar de kraan hoort, zit de tweeter. Hier in huis werd er nog aan toegevoegd dat ik nu eindelijk mijn eigen aanrecht had….

Koos Schenk, de bedenker van dit ontwerp, is een opmerkelijke figuur die altijd vergezeld gaat van zijn hond, hoewel hij allerminst de indruk maakt bang of verlegen te zijn? Soms denk ik dat, zou Koos wat tengerder uitgevallen zijn, hij zijn luidsprekers van balsahout gemaakt zou hebben… Zijn ontwerpen zijn zeker niet alledaags, maar wat voor ons telt, is of wat er uit komt de moeite waard is?

Om voor de verandering eens met de deur in huis te vallen, de Synergie is een bijzonder goede luidspreker voor eenieder die het serieus meent met zijn dagelijkse rantsoen muziek. Van de vorm moet je uiteraard houden, maar in technisch opzicht is het zondermeer een hoogstandje. Waar bij u thuis de prioriteiten liggen weet ik natuurlijk niet, maar dat hier sprake is van een bijzonder concept staat buiten kijf.

Beton

Een kleine fabrikant kan niet beschikken over de onderzoeksmethoden en de ontwikkeling van een grote fabrikant en een oud spreekwoord zegt: “Wie niet sterk is, moet slim zijn”. En dat is het gebruik van dit materiaal zeker. Dat materiaal is “terrazzo” een korrelig, granietachtig spul dat in een soort cement wordt gegoten en vervolgens glad wordt gepolijst en gespoten. Of naturel gelaten wordt, of tevoren in een bepaalde kleur wordt gegoten door iets bij te mengen.

Zo’n kast bestaat dus uit één stuk en kent geen naden. De binnenbekisting moet er bij de fabricage via de luidsprekergaten letterlijk uit worden gesloopt. Het eindproduct is behalve ongelofelijk zwaar – de Synergie weegt 39 kg per stuk! – vooral zo solide als een rots. Onbeweeglijke wanden zijn voor een luidspreker zeer belangrijk, want het meetrillen van de wanden gaat ten koste van de zuiverheid van de weergave. Die van de Synergie zijn niet in beweging te krijgen en dat is erg prettig bij een luidspreker. Jammer is dat je het risico loopt dat, zou hij omvallen, je hem in de kruipruimte moet opgraven…

Vorm

De vorm is niet zomaar gekozen; er is weinig dat Koos ‘zomaar’ doet. De betonnen punt is 96 cm hoog en ca. 27 cm in het vierkant aan de bovenzijde. De metalen beugel die het geheel overeind houdt is een leuke vondst. Over smaak valt niet te twisten – we doen niets anders – origineel en apart is het absoluut. En laten we niet vergeten dat de vorm nog een belangrijke functie heeft: De puntvorm zorgt ervoor dat de beide zijwanden niet parallel lopen waardoor staande golven worden tegengegaan. In het inwendige vinden we ook een variant terug van de schotten die vroeger in elke basreflex te vinden waren, maar tegenwoordig geen opgeld meer doen. Huiswerk niet gedaan?

De Synergie die hier logeerde was de drieweg uitvoering. Dat betekent dat het systeem voorzien is van een extra passieve woofer die mechanisch gekoppeld is met de actieve woofer. Eigenlijk noemen we dat een 2,5 weg systeem. De eerste – zover ik weet – die zo was gebouwd was destijds de KEF Cadenza. Hierin wordt gebruik gemaakt van de resonantiefrequentie van de passieve woofer die daar waar de actieve er langzaam de brui aan geeft de passieve aanstoot die dan gecontroleerd zijn eigen weg gaat.

Op die manier wordt het wegvallen van de activiteiten van de woofer gecompenseerd en het bereik in het laag uitgebreid. Gezien de inhoud van de kast – pakweg een 25 liter – mag je normaliter rekenen op een laagste frequentie van een 45 Hz (-3 dB) en dat is meestal best wel laag genoeg, maar deze Synergie (vandaar de naam) komt dankzij deze techniek volgens opgave tot 30 Hz (-3 dB). Of die meting helemaal betrouwbaar is weet ik niet; betrouwbare metingen in het laag zijn vrijwel niet mogelijk, tenzij je een hele goede dode kamer ter beschikking hebt en daarvan zijn er maar twee of drie op de hele wereld. Echt belangrijk is het ook niet, want vast staat dat de Synergie lager komt dan de meeste in deze grootte klasse. Wat ik elders lees over 10 Hz komt mij hoogst onwaarschijnlijk voor. Muzikaal is het onzinnig en technisch alleen maar lastig.

Luisteren

Een opname die veel zegt over het laag van een luidspreker en dan vooral over het scheidend vermogen in de lage regionen is Take Five van Paul Desmond met het Dave Brubeck Quartet (uit 1959!) waar je op een behoorlijke luidspreker precies kunt horen waar de bas erbij komt. Heel veel slecht gecontroleerde luidsprekers geven zoveel walm dat dat moment in het geheel van opstijgende dampen verloren gaat. En dat heeft niets met het bereik in het laag te maken, maar met de controle. Een goede luidspreker die tot 45 Hz loopt kan dat heel goed weergeven. Deze Synergie heeft daar geen enkele moeite mee. Net zo min als met andere opnamen waar in het laag dingen gebeuren die alleen een goede luidspreker laat horen. Denk nooit dat het laag beter wordt wanneer het bereik groter is: een laagste toon van 30 Hz maakt een luidspreker niet beter dan één die ‘maar’ tot 40 Hz komt. Die getallen zeggen helemaal niets over de kwaliteit. Bij luidsprekers is de kwaliteit op geen enkele manier in getallen te vangen: alle specificaties zijn eigenlijk per definitie nietszeggende onzin en u kunt ze overslaan, of u ze begrijpt of niet. Akkoord, op de afmetingen en het gezicht na…

Jammer toch dat velen naar spectaculaire opnamen grijpen om iets te horen en/of te demonstreren: dat soort opnamen klinkt op bijna alle luidsprekers goed, het zijn juist de subtiele zaken die een betere beter doet! Bij lenzen van camera’s is het net zo: schreeuwerige en kleurrijke zaken in fel zonlicht gaan meestal wel goed – maskeren de gebreken – maar nu de ochtendschemering in de mist en vage contouren tegen de doorbrekende zon in… Dáár maakt een dure lens zijn geld waar. En met luidsprekers is het net zo. Slagwerk en grote contrasten kunnen ze allemaal, maar die stem en die altviool? Die strijkers, die in werkelijkheid tegen het gemene aan zitten worden door heel wat tweeters over de rand gekieperd. Hier niet, levensecht en realistisch.

Elly Ameling kwam uitstekend uit de Synergie tevoorschijn, de piano net iets te zwaar naar mijn smaak, ik vind het net niet sec genoeg. Met de klankregeling van de Sony FA-TA7 viel dat niet helemaal te corrigeren, maar werd wel een goed resultaat behaald. Eigenlijk zou je daarvoor de oude klankregeling van Luxman moeten hebben met instelbare kantelpunten. Het nadeel daarvan is toch ook weer dat je kennis van de materie moet hebben om er goed mee om te gaan en waarom zou een muziekliefhebber eerst een cursus moeten volgen? Niettemin wel een punt om eens over na te denken; wellicht een luistercursus op deze site? Als u er iets in ziet horen we dat graag.

Ik heb een aantal weken met deze luidspreker geleefd – eigenlijk twee keer, omdat ik de eerste wel erg goed vond, maar toch wat problemen had met het laag, waar Koos direct op reageerde. De latere versie was echt de betere, veel strakker en duidelijker in het laag. Het opmerkelijke is dat van zo’n ingreep de gehele luidspreker a.h.w. ‘schoner’ wordt, helderder en vlakker. Het blijft een waarheid als een koe: het gaat om de totaalklank. Hoe fraai sommige details in veel luidsprekers ook zijn, als de totale klank niet muzikaal is helpt het allemaal niet en wordt het ding vroeg of laat ingeruild.

Hier schuilt ook het gevaar van ‘componeren met componenten’: het experimenteren met niet-neutrale kabels, op basis van een beperkt aantal opnamen. In feite pas je dan het systeem aan die opnamen en de ruimte aan. Meestal gebeurt dat zonder het in de gaten te hebben! Opmerkelijk is dan dat ineens vrijwel alles goed klinkt: strijkers, zangstemmen, piano, viool, blazers. En je hoort dan ook direct wanneer het gewoon aan de opname ligt. De cellosonates van Vivaldi met Hogwood op l’Oiseau Lyre die in eerste aanleg wat vettig klonken, waren in de door Koos gecorrigeerde versie helemaal zoals zo horen en dan moet je je dus losrukken van de muziek om bij je werk te blijven. Ik weet het, ik propageer altijd dat je moet testen met muziek waar je een hekel aan hebt, maar daar houd ik me ook niet aan. Het moet wel leuk blijven…

Cadans 3

Ik heb een aantal jaren naar de Cadans 3 geluisterd en heb daar nog altijd uitstekende herinneringen aan. Een heel ‘schone’ luidspreker die zich in veel opzichten met deze Synergie laat vergelijken, hoewel de Synergie duidelijk groter klinkt dan de Cadans. Het laat zich moeilijk omschrijven dat begrip ‘groot’, maar het is net als bij goede muziekopnamen, daar hebben instrumenten ook afmetingen. Een goede opname van een vioolconcert bijvoorbeeld laat duidelijk horen dat het orkest groot en omvangrijk is en die viool in verhouding klein. Door er zeshonderd microfoons in te gooien – mijn schrikbeeld van een groepsfoto samengesteld uit pasfoto’s komt weer tevoorschijn! – blijft daar niets van over en de viool is net zo breed als uw kamerbreed tapijt. Ik moet me beheersen om daar niet heel cynisch over te worden, maar een goede lezer heeft maar weinig tekst nodig… (zie elders op de site)

Resumé

De Synergie is geen allemansluidspreker. In dat opzicht is de vorm heel goed gekozen, want een luidspreker als deze koop je niet in een opwelling en dat moet ook niet. Geen enkele ambitieuze luidspreker trouwens. Iemand die dit in huis haalt, weet heel goed wat hij doet, net als de geestelijke vader van deze merkwaardige muziekmaker. Het is een uiterst evenwichtige luidspreker die een goede set verdient en een goede plaats in de ruimte. Hij loopt in het laag verder door dan de meeste van zijn concurrenten, belangrijker is echter dat hij dat – ondanks de gemaakte opmerkingen – zeer gecontroleerd doet en duidelijk getekend. Het gaat niet om de laagste frequentie, maar om de manier waarop het belangrijke deel wordt weergegeven en dan is het bij 40 Hz grotendeels op. Het gebied tussen 50 en 100 Hz is als het om laag gaat essentieel, alles wat daaronder nog goed klinkt is toegift. Gezegd moet dat de Synergie een aardig toegift heeft. Voor 1400 Euro geen koopje maar wel een grootse luidspreker! Zeer aanbevolen.

Note Terrazzo Art Fidelity op deze test:

Naar aanleiding van bovenstaande test heb ik naar Armand van Ommeren de tekst gestuurd betreffende EBS maakt ’t verschil. Om reden dat Armand dacht dat de Synergie een twee-en-een-half-weg betreft in plaats van een twee-weg EBS.

* Frank Speet in Hifi.nl, 11 december 2003

Terrazzo Art Fidelity Synergy EBS

Koos Schenk is een kleurrijk figuur, zowel qua persoonlijkheid alsook vanwege zijn product. In zijn bedrijf Terrazzo Art Fidelity bouwt hij betonnen (eigenlijk terrazzo dus) luidsprekers die zowel opvallen door hun vormgeving als ook door hun klankkarakter. Ik mocht van Koos de vernieuwde Synergy testen, nu uitgerust met EBS technologie voor verbeterde laagweergave. Wie de ruimte van Koos op de VAD hifi show wel eens bezocht heeft, is wel bekend met zijn aanstekelijk enthousiasme, gevoel voor humor en een verkwikkende relativiteitszin. Eigenlijk zijn de speakers een beetje zoals de bouwer. Aanvankelijk zet het je een beetje op het verkeerde been, maar als je wat langer luistert, blijkt het ontnuchterende karakter zeer boeiend.

In eerste instantie

De Synergy dus, en wel met EBS. Naast een stapeltje meetresultaten (elke set speakers wordt helemaal doorgemeten en krijg een individueel meetrapport mee!) kreeg ik een hele verhandeling over hoe het precies werkt. Maar alleen al het feit dat hij de meetapparatuur liet doormeten tot 10 Hz moet eigenlijk al genoeg zeggen. Ik was dus enerzijds erg benieuwd, maar ook wat voorzichtig in verband met het wat ´ronkerige´ gedag van mijn woonkamer wat weer verband houdt met de houten vloer. Om de hoogweergave aan te kunnen passen is voorzien in een schakelaartje met drie standen; reference, -3 dB en +3 dB. Ik heb zelf uitsluitend van de reference stand gebruik gemaakt. Na de speakers met een steekwagentje te hebben binnen gereden (ong. 40 Kg elk) en met de door Koos meegeleverde bi-wire speakerkabels te hebben aangesloten werd er maar eens naar een behoedzaam stukje klassiek geluisterd. Yo-Yo-Ma op het album Simply Baroque is steeds weer favoriet en ook nu weer kwam alles strak en duidelijk naar voren. Goede plaatsing, zowel in de diepte als de breedte. Ik kreeg echter het vermoeden dat dit om iets anders vroeg en dat bleek te kloppen toen ik Missa Criolla door José Carreras draaide. De bijna tastbare aanwezigheid van het koor in de tweede track was zonder meer adembenemend.

Van een vriend heb ik een CD met Flamenco muziek over genomen en ik draai dat als DCC. De opname zelf is fantastisch en de DCC kopie doet daar eigenlijk nauwelijks afbreuk aan. Het laag is echter behoorlijk prominent; stampende voeten op een houten vloer en meer gepassioneerde ritmegeluiden, kenmerkend voor de Flamenco. Dit liep dus een beetje uit de hand; te veel laag wat mij betreft, maar meer aandacht voor de plaatsing in de ruimte kan dit oplossen. Verder wel een uiterst spectaculaire weergave; uitstekende dynamiek en detaillering, geen enkele moeite met luide volumes. Wel kreeg ik het gevoel dat op lage volumes de speaker een beetje dichtslaat. De beperkte dynamiek van Classic FM compenseert daarin wel het nodige, maar toch is het vuur een beetje uit onder de frieten bij lage volumes.

Doorgaan

Terrazzo Art Fidelity Synergy EBSEigenlijk miste ik dus wat tijdens de eerste avond luisteren; het was een beetje samen te vatten als ‘mooi, maar…’ Daarom besloot ik de tweede avond de wijze raad van Koos maar eens op te volgen en gewoon een beetje te experimenteren tot het resultaat optimaal was. Dat ik vervolgens de mooie bi-wire kabels van Koos heb vervangen door mijn eigen 4qmm OFC litze kabels zal misschien niet helemaal de bedoeling geweest zijn, maar het resultaat was wel degelijk beter. Hoe hoorde ik dat; wel, in de bi-wire situatie hoorde ik de scheiding tussen de hoog unit en de laag-mid unit en single wired werd het weer één speaker. De plaatsing werd ook meteen weer een stuk strakker, maar nog steeds miste ik iets. Noem mij conventioneel, maar voor mijn gevoel klopt het niet om de opstelling van de units om te draaien, dwz de hoog unit onder en de mid-laag unit boven te plaatsen in de kast. Nu zijn Koos’ luidsprekers niet direct speakers die je ‘even’ omdraait, maar met de Synergy lukte het me in m’n eentje. Natuurlijk plaatste ik ze op mijn eigen (ook betonnen) stands om de speakers mooi op oorhoogte te krijgen. De beloning na deze work-out was toch de moeite waard. Ineens klopte alles, het hele stereobeeld viel als stukjes van een legpuzzel op zijn plaats. Het laag was ineens ook goed, hoewel nog steeds wat te prominent wat mij betreft. Overigens wel zeer strak en volkomen vrij van kleuring. Mijn goede verstandhouding met de buren op het spel zettende gaf ik toe aan de verleiding om het stukje van ‘Amused to Death’ te draaien waar een bominslag in voorkomt. Ook nu liet mijn dikke Sansui BA3000 zich weer van z’n mooiste kant zien; perfecte beheersing en detaillering en de Synergy’s vertaalden dit naar een werkelijk onstellende rotklap! Dju! De buren moeten echt even gedacht hebben dat er bij mij een bom insloeg want ik hoorde werkelijk de kalk van de muren ritselen! Puur voor het mooi is dat EBS misschien wat teveel van het goede, althans naar mijn smaak, maar als je ze voor frontgeluid in een 5.1 set gebruikt dan heb je feitelijk geen sub meer nodig.


Eigenlijk ben ik dus weer eens super eigenwijs; single wired mooier vinden, de speakers in zijn geheel omdraaien voor een beter resultaat, het slaat eigenlijk nergens op, hoewel… Om een vergelijk tussen speakers te maken is het het beste om ze in een akoestisch gelijke situatie neer te zetten. Met mijn eigen trouwe Alesis Monitor One MK2 heb ik heel wat afgeschoven door de kamer om een situatie te vinden die behalve perfect klinkt, ook niet teveel afbreuk doet aan de leefbaarheid van de woonkamer. Waarom zou je dan niet luidsprekers die je mag testen op dezelfde plek neerzetten? Het zijn tot dusverre allemaal redelijk compacte speakers volgens het dynamische systeem geweest. De Mani2 die ik hiervoor mocht testen heb ik ook op exact dezelfde plek neergezet als mijn eigen speakers en ook de Synergy’s bleken gewoon het beste te klinken op die plek. Jammer alleen dat je ze daarvoor moet omdraaien…

Algemeen

Algemene indruk: de Synergy’s klinken ongelofelijk strak, neutraal en zonder kleuring, kunnen enorme geluidsdrukken neerzetten en dat volkomen vervormings- en compressievrij. Hoewel uitgesproken modern zal het design toch in veel interieurs tot zijn recht komen en het materiaal is buitengewoon geschikt om een luidspreker mee te maken. Voor 1400 Euro per stuk hebt u de versie met EBS en voor 1200 Euro de versie zonder EBS en met een poort. Toch heb ik een kleine kanttekening.

Zonder afbreuk te willen doen aan dit model zou ik persoonlijk de voorkeur geven aan een wat conventioneler model. Een tweeweg minimonitor zonder EBS op een stand zou toch wel mijn voorkeur hebben. Voor wie deze mening met mij deelt is er de Pilotis. Dit tweewegsysteem met of zonder EBS is qua uiterlijk bescheidener van design, maar heeft vergelijkbare klankkwaliteiten.

In een later gesprek met Koos gaf hij ook toe dat in mijn woonkamer een ander model ook een betere keus zou zijn geweest. Overigens zijn daar mogelijkheden genoeg voor. Om zelf een keus te kunnen maken kan ik u een bezoek aan Koos in Oss van harte aanbevelen. Als voorproefje is er natuurlijk Internet: www.taf-oss.nl

Gebruikte apparatuur

Gebruikte apparatuur:
Sansui AU5900 voorversterkerdeel, licht gemodificeerd.
Sansui BA3000 eindversterker, geheel opnieuw berekend en opgebouwd naar eigen specificatie.
Sansui TU7900 tuner, flink gemodificeerd, afgestemd op Classic FM.
Denon DCD1700 CD speler, zwaar gemodificeerd.
Philips DCC951, analoge deel flink gemodificeerd.

Gebruikte muziek

Muziek:
Yo-Yo-Ma, Simply Baroque.
José Carreras, MissaCriolla.
Flamenco, helaas geen titel genoteerd
Roger Waters, Amused to Death
Classic FM

Omdat er over de Synergie al het nodige is geschreven in de diverse testen, houden we het kort, maar enige citaten uit de bijgeslo-ten testen, als samenvatting, willen wij u hier niet onthouden.

* P.P. Duisterhof, Home Studio mei 1994:

  • ....Samenvattend kunnen we stellen dat de Synergie voor TAF wel eens belangrijker zou kunnen worden dan het lage prijskaartje doet vermoeden.
  • ... en geeft bij sommige passages de illusie van een elektrostaat (ES 50) als het gaat om snelheid en afwezigheid van kleuring. Ook bij een fors volume blijft deze indruk overeind...
  • ...Al met al is de Synergie een buitengewoon geslaagd ontwerp, dat ik zelf voorlopig als betaalbaar en relatief hoogwaardige referentie zal gaan gebruiken.

Printversie: Homestudio - Mei 1994 - pagina 1 pagina 2

* v. Aelst & Beetz, Jazz Nu (rubriek Jazz Tech):

  • Het tweewegsysteem klinkt buitengewoon transparant en fris, ongeacht de plek in de kamer. Ondanks de geringe afmetingen van de box is het geluid wat detaillering betreft vergelijkbaar met magnetostatische weergevers, maar heeft daarboven het voordeel dat het de dynamiek van een gewone conusluidspreker heeft.
  • Conclusie: de Synergie van TAF is een uitgesproken succes. Niet eerder beluisterden we een luidspreker van rond de drieduizend gulden met zoveel kwaliteit en zoveel gebruiksgemak.

Printversie: Jazz Nu - pagina 1 pagina 2

* A. van der Wal, Luister 1994:

  • Conclusie: een veelzijdige, fenomenale luidspreker met een design uiterlijk, fraai en ....
  • De Synergie slaat moeiteloos een brug tus-sen kunstenaar en toehoorder, dringt zich niet op en mist de vele nare eigenschappen die ....
Printversie: Luister - Augustus 1994